autoreceptoren

Autoreceptoren zijn receptoren die zich op de presynaptische neuron bevinden en reageren op de neurotransmitter die door die neuron wordt vrijgegeven. Ze vormen een feedbackmechanisme dat de afgifte en de biosynthese van de neurotransmitter regelt, waarmee ze bijdraagt aan de homeostase van synaptische transmissie.

Locatie en typen: Autoreceptoren komen voor op presynaptische zenuwuiteinden en soms op somatodendritische gebieden van dezelfde neuron. Ze bestaan voor verschillende neurotransmitters, waaronder noradrenaline, dopamine, serotonine, acetylcholine, glutamaat en GABA. In veel systemen zijn ze G-proteïne-gekoppelde receptoren die via Gi/Go de adenylyl cyclase remmen, waardoor de cAMP-concentratie afneemt en de calciumtoevoer wordt verminderd, wat de neurotransmitterafgifte verlaagt. Ook kunnen ze de enzymen die betrokken zijn bij de synthese beïnvloeden, waardoor de aanmaak van transmitter afneemt.

Voorbeelden: Voor noradrenaline zijn er alfa-2-adrenerge autoreceptoren; voor dopamine bestaan D2-autoreceptoren; voor serotonine bestaan 5-HT1A/1B autoreceptoren; voor acetylcholine bestaan M2-muscarinerge autoreceptoren; er bestaan ook presynaptische autoreceptoren zoals mGluR2/3 voor glutamaat en GABA-B voor GABA.

Functionele rol en farmacologie: Autoreceptoren fungeren als verstoorder van overmatige afgifte en dienen als belangrijke regulator van neurotransmissie en synaptische plasticiteit. Ze spelen een rol bij stemming, aandacht en stressrespons. Medicijnen die deze receptoren beïnvloeden kunnen de neurotransmittersystemen versterken of verlagen; bijvoorbeeld alfa-2-agonisten zoals clonidine verlagen de noradrenerge tonus via autoreceptoren; antagonisten zoals yohimbine kunnen de afgifte verhogen. In de psychiatrie worden autoreceptoren onderzocht als doelwit voor behandelingen van stemmingsstoornissen en andere aandoeningen.