Zwerfafval

Zwerfafval is afval dat in de openbare ruimte achterblijft of buiten de afvalbak terechtkomt. Het komt voor in straten, pleinen, parken, stranden en langs waterwegen. Tot zwerfafval gerekende voorwerpen zijn onder meer sigarettenkoppen, kauwgom, plastic flesjes en zakjes, voedselverpakkingen, papier en blikjes.

Oorzaken zijn onder andere onjuist weggegooid afval door burgers, een tekort aan of slecht geplaatste afvalbakken, en wind die lichte stukken verplaatst. Ook illegale dump draagt bij aan de hoeveelheid zwerfafval.

Milieu- en gezondheidsaspecten: zwerfafval kan dieren beschadigen of laten verstrikken en inslikken; het verspreidt microplastics en verontreinigd water en bodem. Daarnaast levert het een negatieve bijdrage aan de leefomgeving en kan het de aantrekkelijkheid van steden en recreatieplaatsen verminderen.

Economische en sociale impact: gemeenten en bedrijven besteden aanzienlijke middelen aan opruiming en onderhoud. Zwerfafval kan toeristische en recreatieve functies van gebieden beïnvloeden en de reputatie van een locatie aantasten.

Preventie en aanpak: effectieve strategieën combineren infrastructuur met gedragsgericht beleid en handhaving. Voorbeelden zijn meer en betere afvalbakken, duidelijke instructies, publieke voorlichting, en handhaving tegen illegale dumping. Ook depositogeregelingen voor dranken en producentenverantwoordelijkheid dragen bij, net als burgerparticipatie en partnerschappen met scholen en bedrijven.

Metingen en trends: veel gemeenten voeren periodieke tellingen en monitorings uit om de omvang van zwerfafval te volgen, met aandacht voor de meest voorkomende items. Op basis van deze data kunnen beleid en onderhoudsprogramma’s worden aangepast en verbeteringen worden gemonitord.