Tijdszones

Tijdszones zijn geografische regio's waarin de klok hetzelfde standaardtijd wordt aangehouden. Elke zone heeft een vaste offset ten opzichte van Coordinated Universal Time (UTC). De meeste offsets zijn geheel uren (bijv. UTC+1 of UTC-5), maar sommige gebieden hanteren ook afwijkingen van 30 of 45 minuten (bijv. India UTC+5:30, Nepal UTC+5:45). In de praktijk wisselt de gebruikte tijd soms door zomertijd of door landelijk beleid, waardoor af en toe verschillende tijden in naburige regio's gelden.

De basis van tijdzones ligt in UTC. Het idee ontstond uit de behoefte om de lokale tijd van plaatsen langs railwegen en telegrafie te harmoniseren. In 1884 bepaalde de Internationale Meridian Conference Greenwich als hoofdmeridiaan, en werd een wereldwijd raamwerk van standaardtijden vastgesteld die uitgaat van 24 tijdzones van 15 graden lengte. Grenzen tussen zones volgen vaak politieke en administratieve grenzen, waardoor de indeling afwijkt van een puur geografisch patroon.

Zomertijd (DST) is een gebruik waarbij de klok in de zomer één uur vooruit wordt gezet, zodat ’s avonds langer het licht blijft. DST komt voor in veel landen maar is niet universeel; sommige landen schakelen af of veranderen de offset regelmatig. In Europa wordt doorgaans CET (UTC+1) in de winter gehanteerd en CEST (UTC+2) in de zomer; Nederland gebruikt dit schema.

Praktisch en technisch gebruik: tijdzones worden gecodeerd in data en communicatie met een offset ten opzichte van UTC, of met een afkorting zoals CET/CEST. ISO 8601 beschrijft datum en tijd met een offset, bijvoorbeeld 2024-10-12T09:00:00+01:00. De Internationale Datumgrens bepaalt waar dagen starten en eindigen bij transcontinentale reizen, wat gevolgen heeft voor planning en tijdregistratie in internationale context.