Terugkeerperioden

Terugkeerperioden, ook wel terugkeerperiode genoemd, is een statistisch concept dat de tijdsduur beschrijft tussen extreem voorkomende gebeurtenissen van een bepaalde omvang, zoals extreem hoge neerslag, overstromingen of hittegolven. Het begrip wordt breed toegepast in de hydrologie, meteorologie en risicoanalyse en dient als hulpmiddel bij ontwerp en planning van infrastructuur en rampenbeleid.

Algemeen geldt: voor een gekozen drempelwaarde r is de terugkeerperiode T de verwachte tijdsafstand tussen gebeurtenissen die deze drempel overschrijden. De kans per jaar dat deze drempel wordt overschreden is dan ongeveer 1/T. Een terugkeerperiode van 100 jaar betekent bijvoorbeeld dat, in langjarige verhouding, de drempelwaarde gemiddeld eens per honderd jaar overschreden wordt, hoewel gebeurtenissen per jaar kunnen variëren.

Berekening en modellering gebeuren meestal met theorieën over extreemwaarden. Men maakt vaak gebruik van een jaarlijkse-maxima-serie of van peaks-over-threshold benaderingen en past daarbij verdelingen zoals de Generalized Extreme Value (GEV) verdeling of de Generalized Pareto Distribution (GPD). Voor een gegeven terugkeerperiode T wordt een return level z_T bepaald, dat de waarde aangeeft die met een kans van 1/T bereikt of overschreden wordt. Zo kan men bijvoorbeeld aangeven welke neerslaghoeveelheid als een “100-jarige” gebeurtenis geldt.

Toepassingen omvatten het ontwerp van dijken, dammen en other waterkeringen, de planning van wegen en gebouwen in gebieden met risico op extreme neerslag of hitte, en klimaatgerelateerde risicobeoordelingen. Interpretatie vereist voorzichtigheid: terugkeerperioden geven langjarige verwachtingen en geen garantie op precieze tijdstippen of op voorkomen van meerdere extreme gebeurtenissen achter elkaar, vooral bij niet-stationaire omstandigheden zoals klimaatverandering.