Tegenfeit

Tegenfeit is een Nederlandse term die verwijst naar een hypothetische, tegenwerkelijke situatie die afwijkt van wat daadwerkelijk is gebeurd. Het beschrijft een feit dat onder andere omstandigheden anders zou zijn geweest. In die zin is een tegenfeit een counterfact in het Engels: een toestand die niet waar is in de feitelijke wereld maar wel logisch kan worden gesteld als de omstandigheden anders waren geweest.

Etymologie en gebruik

Het woord is samengesteld uit tegen- en feit (feit betekent feit of gebeurtenis). In de filosofie en taalwetenschap wordt het begrip gebruikt om na te denken over wat er zou gebeuren onder alternatieve omstandigheden. Het bijbehorende begrip tegenfeitelijkheid verwijst naar de eigenschap van iets dat counterfactueel is. Het tegenovergestelde van een tegenfeit is een werkelijk feit: wat feitelijk heeft plaatsgevonden.

Toepassing

In de filosofie van counterfactuals en mogelijk-wereldsemantiek wordt tegenfeit gebruikt bij analyses van oorzaak en gevolg onder veranderde omstandigheden. In historische en fictieve scenarioanalyses worden tegenfeiten gebruikt om wat-als-situaties te bespreken, zoals beslissingen die anders were genomen of gebeurtenissen die anders hadden kunnen verlopen. In linguïstiek verschijnen tegenfeiten vaak in tegenwoordige en voorwaardelijke zinnen die hypothetische omstandigheden beschrijven.

Voorbeeld

Een veelgebruikt voorbeeld is: “Als ik gisteren op tijd was vertrokken, was ik op tijd thuis geweest.” Het tegenfeit beschrijft wat mogelijk zou zijn geweest onder andere omstandigheden, terwijl de feitelijke situatie anders is.

Zie ook

Counterfactual, hypothetisch redeneren, mogelijke werelden, tegenfeitelijkheid.