Spoorvervoer

Spoorvervoer is het transport van mensen en goederen met behulp van spoorwegen. Het omvat zowel passagiersvervoer, zoals treinen voor stedelijk, regionaal en lange-afstandverkeer, als goederenvervoer. Netwerken bestaan uit spoorlijnen, stations, haltes en knooppunten. In veel landen vormt spoorvervoer een kernonderdeel van het openbaar vervoer en van goederenlogistiek.

Kenmerkend zijn de hoge verplaatsingscapaciteit en de efficiëntie per reiziger- of tonkilometer. Elektrische aandrijving verlaagt de energiekosten en de uitstoot. Treinen kunnen op vaste dienstregelingen rijden en grote aantallen reizigers of goederen op drukke lijnen verwerken. In stedelijke gebieden kan spoorvervoer bovendien verkeersdrukte en geluidshinder op wegen beperken.

Infrastructuur omvat rails, wissels, seinen en stroomvoorziening. Spoorwegen worden elektrisch aangedreven via bovenleiding of, op sommige lijnen, via diesel. Grote netwerken streven naar interoperabiliteit met normen en systemen zoals ERTMS om internationaal vervoer mogelijk te maken.

Organisatie en regelgeving: infrastructuurbeheerders onderhouden netwerken en vervoerders exploiteren dienstregelingen. In de Europese Unie bevordert regelgeving markttoegang, open toegang en interoperabiliteit van systemen, zodat treinen over landsgrenzen kunnen rijden.

Logistiek en intermodaliteit: goederenvervoer per spoor verbindt havens en industrieterreinen via containervervoer en intermodale terminals, wat langeafstandsvervoer ondersteunt en verkeerscongestie op de weg kan verminderen.

Toekomst en trends: belangrijke thema’s zijn elektrificatie, uitbreiding van hogesnelheidsnetwerken, digitalisering van verkeersleiding en veiligheidssystemen zoals ETCS/ERTMS, en decarbonisatie. Uitdagingen zijn investeringen, onderhoud, congestie op hoofdassen en de capaciteit van netwerken.