Reliëfoppervlakken

Reliëfoppervlakken zijn sculpturale vlakken waarbij vormen uitsteken uit een achterliggende achtergrond maar op deze achtergrond vast blijven zitten. In tegenstelling tot vrijstaande beelden kunnen reliëfs vanuit meerdere gezichtspunten worden bekeken, afhankelijk van de hoek van het licht en de stand van de kijker.

Bij reliëfs wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen laag reliëf (bas-reliëf) en hoog reliëf (haut-relief). In bas-reliëf liggen de uitsteeksels relatief dicht tegen het vlak aan, terwijl hoog reliëf een grotere verschuiving en ruimtelijkheid introduceert. Een derde soort is het gesneden of ingegraveerd reliëf, waarbij het beeld in de drager is uitgespaard of gegraveerd, waardoor het oppervlak juist lijkt te dalen.

Reliëfoppervlakken komen veel voor in architectuur en beeldhouwkunst. Ze werden in het oude Mesopotamië en in het oude Egypte gebruikt voor decoratieve friezen, gevelbanden en tombes. In de klassieke oudheid ontwikkelden zowel bas- als hoog reliëf zich in friezen, portretten en reliëfs op tempelgeveld. Tijdens de middeleeuwen en de Renaissance speelde reliëf een centrale rol in kathedraalarchitectuur, retabels en altaren. In de Barok werd reliëf vaak dramatischer toegepast met spectaculaire licht-donkercontrast en dynamische composities.

Technieken variëren van directe carving in steen of hout tot modelleren in klei of gips, en later het gieten in metaal of het aanbrengen van reliëf op muren met stucwerk of basiselementen. Moderne kunstenaars verkennen reliëfvormen ook door abstractie en nieuwe materialen, waardoor ruimtelijkheid en oppervlaktestructuur op uiteenlopende manieren kunnen worden uitgerold.