Onderwaterlaboratoria

Onderwaterlaboratoria zijn onderzoeksfaciliteiten die onder het wateroppervlak zijn gevestigd en onderzoek mogelijk maken in directe interactie met de onderwateromgeving. Ze dienen voor mariene biologie, geologie, oceanografie, technologische ontwikkeling en trainingsdoeleinden. Sommige laboratoria bestaan uit volledige onderwatermodules, andere zijn samengestelde werkstations die op een diepte worden gebruikt en verbonden zijn met oppervlakkenystemen.

Ontwerp en werking verlopen meestal via drukbestendige leef- en onderzoeksmodules, voorzien van ademlucht, zuurstof en kooldioxidebeheersing, afvalverwerking en koeling. Elektrische voeding, communicatie- en data-koppelingen met het oppervlak, en systemen voor waterafvoer en contaminatiecontrole zijn essentieel. Leefruimte en laboratoriumruimten zijn zo opgebouwd dat duikers en wetenschappers onder water kunnen verblijven, werken en/ of lange waarnemingen kunnen uitvoeren. Toegang geschiedt meestal via duiken of door speciale verplaatsbare onderwatervoertuigen.

Toepassingen omvatten onder meer studie van mariene ecosystemen, gedrag van zeedieren, chemie van zeewater, oceaanografie en het testen van onderwatertechnologie zoals robots en sensornetwerken. Ze dienen ook als proeftuin voor zwem- en ademhalingsapparatuur, onderwatervarianten van telepresentie en langdurige waarningscampagnes bij klimaat- en voedselketenonderzoek.

Een bekend voorbeeld is Aquarius Reef Base, een onderwateronderzoeksfaciliteit nabij Key Largo, Florida, vaak aangeduid als een belangrijke vooruitstrevende locatie voor veldonderzoek. Sporadische faciliteiten bestaan wereldwijd, variërend in grootte en duurzaamheid. Uitdagingen zijn kosten, veiligheid en logistiek, maar toekomstige ontwerpen richten zich op langere verblijven, telepresentie en grotere onderzoekscapaciteit.