Microsociaal

Microsociaal is een term die in de sociologie en verwante disciplines wordt gebruikt om sociale processen op het micro-niveau aan te duiden. Het richt zich op de directe interacties tussen individuen en kleine groepen, en op hoe betekenissen, normen en identiteiten in dagelijkse situaties worden geconstrueerd, onderhandeld en gehandhaafd.

Kenmerken van microsociaal onderzoek zijn onder meer de focus op face-to-face communicatie, non-verbale signalen, beurtverdeling en rituelen van omgang. Het gaat om procesmatige interpretaties in concrete interacties en vaak om kleinschalige, kwalitatieve data. Methodologisch wordt veel gebruikgemaakt van conversatieanalyse, micro-ethnografie en nauwkeurige observatie van alledaagse gesprekken.

Toepassingsgebieden omvatten familie-en huishouden, vriendschappen, werkomgeving, onderwijs en publieke ruimtes. Voorbeelden zijn het onderzoeken van hoe mensen in een gesprek elkaar afwisselen, hoe impression management plaatsvindt, hoe misverstanden ontstaan en worden opgelost, en hoe stigma of machtsverhoudingen zich uiten in dagelijkse interacties.

Microsociaal onderzoek staat in contrast met meso- en macrosociologie. Waar microsociologie de nadruk legt op interacties en situaties op korte termijn, richt meso-sociologie zich op netwerken en organisaties, en macrosociologie op bredere maatschappelijke structuren en systemen. Samen bieden deze niveaus een volledig beeld van sociale processen.

Terminologie: in het Nederlands wordt microsociaal vaak gebruikt als aanduiding van micro-niveau sociale processen. De Engelse term ligt dicht bij micro-sociology. Belangrijke theoretische invloeden komen uit symbolische interactie en Ethnomethodologie, die benadrukken hoe sociale realiteit in dagelijkse interacties wordt gevormd.