Luchtkwaliteitsnetwerken

Luchtkwaliteitsnetwerken zijn systemen die de concentraties van verontreinigende stoffen in de buitenlucht in een bepaald gebied meten en opvolgen. Ze leveren data over deeltjes PM2.5 en PM10, stikstofoxiden NO2, ozon O3, koolmonoxide CO en zwaveldioxide SO2, aangevuld met meteorologische variabelen. Doel is de luchtkwaliteit te beoordelen, blootstelling te kwantificeren, naleving van normen te toetsen, beleid te ondersteunen en de publieke informatie te verbeteren.

Een netwerk bestaat uit vaste monitoringsstations op strategische locaties, eventueel mobiele meeteenheden en in sommige gebieden laagdrempelige sensors voor stedelijke dekking. De data worden soms aangevuld met satellietwaarnemingen en modelberekeningen. De ruimtelijke en temporele resolutie varieert per netwerk: uurlijkse of real-time metingen op de stations en dagelijkse gemiddelden; dekking is vaak sterker in stedelijke gebieden dan in landelijke zones. Data ondergaan kwaliteitscontrole en kalibratie om de betrouwbaarheid en traceerbaarheid te waarborgen.

Toepassingen omvatten de berekening van luchtkwaliteitsindices, toezicht op normen en gezondheidseffecten, en ondersteuning van beleidskeuzes zoals verkeers- en stedelijke planning. Voor het publiek worden dashboards en waarschuwingen aangeboden bij hoge concentraties. Het beheer ligt doorgaans bij overheden, ondersteund door onderzoeksinstellingen en gemeenten, met aandacht voor QA/QC, interoperabiliteit en open data.

Internationale en nationale kaders stimuleren standaardisatie en uitwisseling van data, wat bijdraagt aan vergelijkbare evaluaties en gezamenlijke beleidsreacties op luchtkwaliteitsvraagstukken.