Kolesterolieesterien

Kolesterolesterijen zijn cholesterolmoleculen waarin de hydroxylgroep van cholesterol is geesterificeerd met een vetzuur, meestal een langketenig vetzuur. Deze estervorming maakt cholesterol minder hydrofiel en vergemakkelijkt zowel transport door het bloed als opslag in cellen. De belangrijkste enzymatische routes voor de aanmaak van cholesterylesters zijn: in cellen door acyl-CoA cholesterol acyltransferase (ACAT, ook wel SOAT genoemd), die cholesterol omzet in cholesterylester met een acyl-CoA; in het plasma door lecithin-cholesterol acyltransferase (LCAT), dat vrije cholesterol op lipoproteïnen zoals HDL esterifieert met lecithine (fosfolipide) als donor en cholesterylesters in de kern van HDL plaatst.

In lipoproteïnen vormen cholesterylesters een belangrijk deel van het in het bloed vervoerde cholesterol. Ze komen voor in LDL, IDL en vooral HDL, waarbij HDL via LCAT cholesterylesters naar de core van het lipoproteïne laadt. Hierdoor kan cholesterol efficiënt door het lichaam worden getransporteerd en gereduceerd naar lever en andere weefsels. In weefsels dienen cholesterylesters als opslagvorm in cytosolische lipolydroplets; bij behoefte kunnen enzymen zoals hormoongevoelige lipase of andere cholesterylesterhydrolasen ze hydrolyseren tot vrije cholesterol en vetzuren.

Klinisch en fysiologisch belang: storingen in de regulatie van ACAT/SOAT of LCAT kunnen het cholesterolmetabolisme beïnvloeden en bijdragen aan dyslipidemieën en atherogene processen. Een abnormale verhouding of verdeling van cholesterylesters in lipoproteïnen kan inzicht geven in lipidenstoornissen en de effectiviteit van polaire lever- of intestinale cholesterolafbraakprocessen.