Klankkoppeling

Klankkoppeling is een term uit de taalkunde die verwijst naar het verschijnsel waarbij klanken in gesproken taal elkaar beïnvloeden, vooral over een woordgrens in aaneengesloten spraak. Het omvat processen zoals coarticulatie, waarbij de articulatie van een klank wordt beïnvloed door de volgende klank; assimilatie van stem of plaats van articulatie; en soms elisie of epentese, waardoor klanken verdwijnen of worden toegevoegd om een soepele overgang mogelijk te maken. Doorgaans leidt klankkoppeling tot subtiele maar merkbare veranderingen in de klankrealisatie.

Factoren die klankkoppeling bepalen zijn tempo, spreekstijl, dialect en de akoestische context. In informele of snelle spraak komen deze aanpassingen vaker voor dan in zorgvuldig uitgesproken taal. Het fenomeen is relevant voor taaldidactiek en logopedie, omdat begrip van koppeling kan helpen bij uitspraaktraining, luistervaardigheid en spraakperceptie.

Onderzoek naar klankkoppeling gebeurt met perceptieonderzoek, articulatorische metingen en fonetische transcriptie. In beschrijvingen van geluiden wordt vaak gebruikgemaakt van het Internationaal Fonetisch Alfabet (IPA) om verkleuringen en nuanceverschillen aan te geven.

Zie ook: coarticulatie, assimilatie in spraak, elisie, epentese, verbonden spraak. De term is van oorsprong Nederlands, samengesteld uit klank (geluid) en koppeling (verbinding of samenhang).