Friedewaldformule

De Friedewaldformule is een rekenmethode om de laag-dichtheid lipoproteïne cholesterol (LDL-C) te schatten op basis van drie meetwaarden uit bloedmonsters: totaal-cholesterol (TC), HDL-cholesterol (HDL-C) en triglyceriden (TG). De formule werd in 1972 geïntroduceerd door Friedewald, Levy en Fredrickson en wordt sindsdien breed toegepast in klinische chemie om LDL-C snel te berekenen zonder ultracentrifugatie.

De meest gebruikte vorm is: LDL-C = TC − HDL-C − TG/5, waarbij TG in mg/dL moet worden uitgedrukt. Deze verhouding beschouwt VLDL-C als TG gedeeld door 5. In SI-eenheden (mmol/L) is de equivalente uitdrukking: LDL-C (mmol/L) = TC − HDL-C − TG/2,2, waarbij TG in mmol/L is. Beide formules gelden onder specifieke voorwaarden.

Belangrijke voorwaarde voor geldigheid is dat triglycerideniveaus niet te hoog zijn; de formule is betrouwbaar bij TG < 400 mg/dL (of < 4,0 mmol/L) en meestal alleen voor nuchtere bloedmonsters. Bij hogere TG-waarden of bij niet-nuchtere monsters kan de relatie tussen TG en VLDL-C veranderen, waardoor de LDL-C-schatting onnauwkeurig wordt. Daarnaast kan de formule minder nauwkeurig zijn bij sommige lipoproteïnoprofilieën of bij afwijkende lipidepatronen, zoals diepe dyslipidemieën.

Hoewel de Friedewaldformule veel gebruikt is, bestaan er alternatieven voor LDL-C-bepaling, waaronder directe LDL-C-metingen en nieuwere formules (zoals de Martin-Hopkins- en Sampson-Tabellen) die verbetering bieden bij hogere TG-waarden.

---