Elektronegativiteit

Elektronegativiteit is de eigenschap van een atoom in een chemische binding om bindingselektronen naar zich toe te trekken. Het bepaalt hoe elektronenverdeling in een molecuul verloopt en is daarmee een belangrijke factor voor de polariteit van moleculen en het aard van de binding.

De meest gebruikte schaal is de Paulingschaal, ontwikkeld door Linus Pauling in de jaren dertig van de vorige eeuw. De waarde is een relatieve maat en varieert tussen elementen; fluor heeft de hoogste waarde (ongeveer 3,98). Andere bekende schalen zijn de Mulliken-schaal (het gemiddelde van ionisatie-energie en elektronaffiniteit) en de Allred–Rochow-schaal. Elektronegativiteitswaarden zijn nuttig bij het voorspellen van chemische eigenschappen, maar zijn afhankelijk van de gebruikte schaal en de omgeving van het atoom.

Trends: electronegativiteit neemt toe van links naar rechts in een periodieke rij (toename van de effectieve kernlading terwijl de schaal nog grotendeels constant blijft) en af naarmate men in een groep naar beneden gaat (grotere atoomstraal en zwaardere scheringswerking verminderen de trek naar elektronen).

Relatie tot bindingskarakter: het verschil in electronegativiteit tussen twee atomen bepaalt of een binding apolair, polair covalent of ionic wordt. In de praktijk geldt op de Paulingschaal vaak circa 1,5 tot 1,7 als vuistregel voor een overgang van covalente naar meer ionische karakter.

Beperkingen en gebruik: electronegativiteit is een schaalafhankelijk concept en geldt vooral voor gebonden systemen. Het is geen fundamentele eigenschap van vrije atomen en de exacte waarden hangen af van de schaal en de chemische omgeving. Het blijft een handig instrument voor het begrijpen en voorspellen van moleculaire eigenschappen.