Criteriumgebaseerde

Criteriumgebaseerde is een term die wordt gebruikt om een aanpak of evaluatie te beschrijven die is gebaseerd op vastgestelde criteria of normen. Bij deze benadering wordt een oordeel of uitkomst beoordeeld aan de hand van vooraf gedefinieerde criteria die expliciet aangeven wat wel of niet voldoet, in tegenstelling tot beoordeling ten opzichte van de prestaties van anderen.

Etymologie en gebruik. Het woord is samengesteld uit criterium (een ingestelde standaard) en gebaseerd (gebaseerd). In het Nederlands wordt vaak gesproken van criteriumgebaseerde beoordeling of evaluatie, en het Engelse equivalent is criterion-referenced of criterion-based.

Toepassingsgebieden. In het onderwijs wordt een criteriumgebaseerde beoordeling vaak uitgevoerd met rubrics die duidelijke criteria per dimensie geven. In de geneeskunde en psychologie gebruiken diagnostische criteria—zoals DSM-5-criteria—om de aanwezigheid van een stoornis vast te stellen. In softwareontwikkeling en kwaliteitszorg kan men acceptatietests of evaluaties uitvoeren tegen vooraf vastgestelde criteria om aan te tonen dat aan de vereisten is voldaan.

Relaties en onderscheid. Criteriumgebaseerde evaluatie verschilt van normgebaseerde evaluatie (waarbij prestaties worden vergeleken met een normgroep) en van op subjectieve indrukken gebaseerde beoordelingen. Voordelen zijn duidelijke normen en transparantie; nadelen kunnen rigiditeit en mogelijk beperkte validiteit zijn als criteria niet volledig representatief zijn.

Zie ook: criterion-referenced testing, rubric, standaardgebaseerde beoordeling, DSM-criteria.