Conceptdoelen

Conceptdoelen zijn onderwijsdoelen die gericht zijn op het begrijpen van kernconcepten binnen een vakgebied. Ze beschrijven welke ideeën, principes en relaties leerlingen moeten beheersen en dienen als basis voor de opbouw van leerinhouden en evaluatie. In tegenstelling tot doelen die vooral op feitenkennis of praktische vaardigheden gefocust zijn, leggen conceptdoelen de nadruk op begrip en transfer: leerlingen moeten concepten kunnen toepassen in verschillende contexten en met elkaar kunnen verbinden.

Doel en aanpak

Conceptdoelen dienen als raamwerk voor curriculumontwerp, lesgeven en toetsing. Ze helpen docenten structuur aan te brengen in leerreeksen door de belangrijkste concepten te kiezen en leeractiviteiten te ontwerpen die begrip bevorderen, bijvoorbeeld via modellen, discussies en expliciete koppelingen tussen concepten en situaties. Doelen worden vaak in samenhang met elkaar opgebouwd, zodat een samenhangend begrip zich geleidelijk ontwikkelt.

Kenmerken

Conceptdoelen zijn overkoepelend en domeinspecifiek, gericht op coherentie en lange termijn begrip. Ze verwijzen naar centrale ideeën en hun relaties, en laten ruimte voor meerdere invullingen in concrete lessen. Ook zijn ze doorgaans meetbaar via diagnostische en formatieve evaluatie, waarbij de docent nagaat in hoeverre leerlingen concepten begrijpen en kunnen toepassen.

Relaties

In veel curricula vullen conceptdoelen andere doeltypen aan, zoals kennis- en vaardigheidsdoelen. Ze kunnen worden afgestemd op kerndoelen en dienen als leidraad voor toetsing. In de praktijk wordt conceptgebaseerd onderwijs gebruikt om leerlingen systematisch begrip te laten bouwen.

Voorbeelden

In de natuurwetenschappen kan een conceptdoel bijvoorbeeld zijn: begrip van energiebehoud en de relaties tussen oorzaken en gevolgen in systemen. In wiskunde kan een conceptdoel betreffen dat getalrelaties en bewerkingen als een samenhangend geheel worden gezien.

Zie ook

Kerndoelen, didactiek, begripsvorming, curriculumontwerp.