Cirkelvorm

Cirkelvorm is een term die wordt gebruikt om een object of ontwerp met een ronde, cirkelachtige contour te beschrijven. In gewoon taalgebruik verwijst men vaak naar iets met cirkelvormige kenmerken als “rond” of “cirkelvormig”. In de wiskunde maakt men onderscheid tussen de cirkel, de rand van zo’n vorm, en de schijf, het gehele vlakke gebied binnen die rand. Een cirkelvormige vorm kan thus zowel naar de grens als naar het ingevulde gebied verwijzen, afhankelijk van de context.

In de meetkunde is een cirkel de verzameling van alle punten die op gelijke afstand, de straal, van een vast middelpunt liggen. De diameter is twee keer de straal en de omtrek van de cirkel bedraagt 2πr. Het gebied dat binnen de rand ligt, heet de schijf en heeft oppervlakte πr². Een cirkelvormige schijf heeft dezelfde centrale symmetrie als de rand en wordt vaak gebruikt als model voor vlakke, ronde objecten.

Toepassingen en voorbeelden van cirkelvormige objecten komen veel voor in ontwerp, technologie en natuur. Voorbeelden zijn munten, schijven, draaiende wielen, knopjes en bordjes. Cirkelvormen bieden visuele balans en hebben bij rotatie één-voudige, oneindig meetbare rotatie-symmetrie. In 3D kunnen cirkelvormen ook in ruimte voorkomen als cilinders of platen met een ronde doorsnede.

Etymologisch komt cirkel van het Latijnse circulus, wat rondom betekent. In het Nederlands wordt cirkelvorm vaak gebruikt als beschrijvende aanduiding voor elke vorm met ronde contour, terwijl technische teksten soms het verschil maken tussen rand (cirkel) en gebied (schijf).