Bijnaincidentrapportages

Bijna-incidentrapportages, ook wel nabijheidsrapportages genoemd, beschrijven gebeurtenissen die mogelijk schade of letsel hadden kunnen veroorzaken maar door omstandigheden geen daadwerkelijk incident hebben opgeleverd. Ze richten zich op wat er is gebeurd, waarom het gebeurde en wat er gedaan kan worden om herhaling te voorkomen.

Het doel is het verbeteren van veiligheid en operationele veerkracht door vroegtijdig zwakke plekken in processen en systemen te signaleren. Door een leergerichte, niet-veroordelende aanpak worden near-misses gebruikt als input voor risicobeoordeling en preventie. Dit onderscheidt ze van rapportages over daadwerkelijk opgetreden incidenten.

Het proces kent meestal: een meldpunt voor meldingen, vaak anoniem of vertrouwelijk; triage en planning van een vervolgonderzoek; feitelijke analyse van omstandigheden en oorzaken; formuleren van concrete preventieve acties en verantwoordelijken; opvolging en monitoring van de implementatie. In veel systemen kan de betrokkene zonder vergelding melden, zodat meer near-misses worden geregistreerd.

Een typisch rapport bevat: datum en tijd, locatie, betrokken actoren, korte beschrijving van wat gebeurde, waarschijnlijke oorzaken of waarschuwingssignalen, en aanbevolen maatregelen. De resultaten worden samengebracht in een overzichtelijk leerwerksdocument of databank.

Toepassingsgebieden zijn breed: luchtvaart, gezondheidszorg, industrie, transport, bouw en publieke organisaties. Veiligheidsnormen en risicomanagementcultuur in sectoren moedigen near-miss-rapportages aan als instrument voor continue verbetering.

Uitdagingen zijn onder meer onderrapportage, vooringenomenheid en beperkte follow-up. Een cultuur van openheid, vertrouwelijkheid en duidelijke verantwoordelijkheden is cruciaal voor effectieve leerprocessen.