Applicatielagen

Applicatielagen is een benadering van software-architectuur waarbij een toepassing wordt opgebouwd uit meerdere lagen met elk een eigen verantwoordelijkheid. Het doel is om zorgen te scheiden, zodat onderhoud, testen en uitbreiding gemakkelijker worden. Door de verantwoordelijkheden te verdelen, veranderen wijzigingen in één laag minder snel de andere lagen.

Een gangbare indeling bestaat uit vier hoofdlagen: de presentatielaag (de gebruikersinterface), de applicatielaag (coördinatie van use cases en orkestratie), de domeinlaag (bedrijfslogica en domeinmodellen) en de data-infrastructuurlaag (toegang tot persistente opslag en externe systemen). Soms worden aanvullende lagen gebruikt, zoals een integratielaag voor communicatie met externe partijen of een infrastructuurlaag voor technische implementaties. De lagen communiceren doorgaans via duidelijke interfaces; de presentatielaag en applicatielaag spreken met de applicatielaag via data transfer objects (DTO’s) of command- en queryobjecten, terwijl de applicatielaag de domeinlaag aanstuurt en de data-accesslaag aanspreekt via repositories.

Architectuurpatronen zoals N-tier, onion/hexagonal en clean architecture passen bij applicatielagen. In deze patronen ligt de afhankelijkheid gericht naar de kern van het systeem: de buitenlagen kennen de binnenlagen via abstracties, maar niet andersom. Dit bevordert loskoppeling en testbaarheid.

Voordelen zijn onder meer betere modulariteit, vervangbaarheid, herbruikbaarheid en schaalbaarheid, plus betere controle op beveiliging en afhankelijkheden. Nadelen kunnen voortkomen uit overmatige laagopbouw en extra complexe communicatie; naleving van grenzen vereist discipline en duidelijke afspraken. In de praktijk passen organisaties applicatielagen toe in zowel monolithische als microservices-omgevingen, vaak met service- en repository-interfaces en duidelijke mapping tussen domeinmodellen en DTO’s.