zuurstofopname

Zuurstofopname is het proces waarbij levende organismen zuurstof uit hun omgeving opnemen en gebruiken voor cellulaire ademhaling. Bij mensen gebeurt dit vooral via de ademhaling, waarbij lucht wordt ingeademd en zuurstof in het bloed wordt opgenomen in de longblaasjes (alveoli). Het opgenomen zuurstof wordt door het bloed naar de cellen vervoerd, waar het wordt gebruikt bij de energieproductie.

Het fysiologische proces bestaat uit vier opeenvolgende stappen: ventilatie van de longen, diffusie van zuurstof door het alveolaire membraan naar het bloed, transport van zuurstof in het bloed via hemoglobine, en opname in cellen met behulp van mitochondriën tijdens oxidatieve stofwisseling. Het zuurstofverbruik van het lichaam wordt vaak aangeduid met VO2 en is een maat voor de aerobische capaciteit. In het begrip zuurstofopname speelt ook de saturatie van hemoglobine een rol, evenals de efficiëntie van de binding en vrijgave van zuurstof.

Meetmethoden en concepten: VO2 max is de maximale zuurstofopname tijdens inspanning en wordt veel gebruikt als indicator voor atletische of cardiorespiratoire conditie. Zuurstofopname kan worden geschat met cardiopulmonale inspanningstesten (CPET) en ademgasanalyse. Volgens het Fick-principe is VO2 gelijk aan de bloedstroom (cardiac output) maal het arterioveneuze zuurstofverschil (CaO2 − CvO2).

Factoren die de opname beïnvloeden omvatten leeftijd, trainingstoestand, hoogte,waarde van hemoglobine, en de capaciteit van mitochondriën. Bij long- of hartaandoeningen kan de zuurstofopname beperkt raken, bijvoorbeeld bij COPD of hartfalen.

Toepassingen van het begrip omvatten diagnose, revalidatie en sportwetenschap. Training kan de VO2 max verhogen door zowel verbetering van de cardiale output als toename van de musculaire oxidatieve capaciteit.