werkwoordlijk

Werkwoordelijk is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat betrekking heeft op werkwoorden of op wat met werkwoorden wordt uitgedrukt. In de grammatica wordt het vooral gebruikt in termen als werkwoordelijk gezegde en werkwoordelijke uitdrukking, die een centrale rol spelen bij de vorm en werking van zinnen.

Een werkwoordelijk gezegde is het deel van de zin dat het finiete werkwoord(en) bevat, mogelijk vergezeld van hulpwerkwoorden en de participiumvormen van het hoofdwerkwoord. Het gezegde geeft vaak tijd, aspect, stemming en stem van de handeling aan. Voorbeelden: “Zij heeft de brief geschreven” (heeft geschreven vormt het werkwoordelijk gezegde), “De deur wordt geopend” (wordt geopend). Ook eenvoudige zinnen zoals “Zij loopt” bevatten een werkwoordelijk gezegde, namelijk het finite werkwoord “loopt”.

Naast het werkwoordelijk gezegde bestaan er niet-werkwoordelijke predicatieve verbindingen, waarbij het predikaat wordt gevormd door een naamwoordelijk of bijvoeglijk element, bijvoorbeeld “De kamer is leeg” (leeg als predikaatwoord bij het kopulaal werkwoord “is”). In dergelijke gevallen ligt het accent op het nominale of adjectivale deel in plaats van op een combinatie van werkwoorden.

Opmerkingen: werkwoordelijk is de gebruikelijke, correcte term. De variant werkwoordlijk is een veelvoorkomende foutieve spelling. Verwante termen zijn werkwoord, gezegde en werkwoordelijke vorm, die alle gerelateerd zijn aan de structuur van zinnen in het Nederlands.