vaatgroei

Vaatgroei, medisch aangeduid als angiogenese, is het proces waarbij nieuwe bloedvaten ontstaan uit bestaande vaten. Het is essentieel voor normale ontwikkeling, weefselreparatie en de ovulatoire cyclus, maar kan ook leiden tot ziekte wanneer het ongecontroleerd verloopt.

Mechanismen van vaatgroei omvatten sprouting angiogenese, waarbij endotheelcellen uit een bestaand vat migreren, prolifereren en een nieuw lumen vormen onder invloed van groeifactoren zoals VEGF. Een spruit rijpt uit tot een volwaardig vat met ondersteuning van pericyten en de basale membraan. Een andere route is intussusceptieve angiogenese, waarbij een bestaand vat integraal wordt opgesplitst door insnijdingen in de wand, wat snelle vasculaire vernieuwing mogelijk maakt.

Regulators en signaalroutes spelen een cruciale rol: pro-angiogene factoren zoals VEGF, fibroblastengroeifactor (FGF), en angiopoëtines stimuleren vaatgroei; anti-angiogene factoren remmen dit proces. In veel ziektes is de balans verstoord, bijvoorbeeld door overmatige VEGF-productie in tumoren.

Rol in ziekte en therapie: angiogenese ondersteunt tumorgroei en metastase door de tumorbloedvoorziening te verbeteren. Bij diabetesretinopathie en leeftijdsgebonden maculaire degeneratie leidt ongecontroleerde vaatvorming tot schade aan het netvlies en mogelijk verlies van visie. Therapeutisch worden anti-angiogene middelen toegepast in oncologie (bijv. bevacizumab, tyrosinekinaseremmers) en in de oogheelkunde (ranibizumab, aflibercept).

Onderzoek en meting: angiogenese wordt bestudeerd met beeldvorming en biomarkers; diermodellen leveren inzicht. Het concept vaatnormalisatie suggereert dat het verbeteren van de structuur en functie van tumorvasculatuur de effectiviteit van behandelingen kan vergroten.