uogólnianie

Uogólnianie, czyli generalizacja, to proces formułowania ogólnych wniosków na podstawie ograniczonej liczby obserwacji. Polega na przypisywaniu cech pojedynczych przypadków całemu zbiorowi obiektów lub zjawisk. W praktyce uogólnianie może prowadzić do użytecznych zasad, ale także do błędów wynikających z niedoreprezentatywnych danych.

W logice i filozofii uogólnianie wiąże się z tworzeniem zdań ogólnych, na przykład twierdzeń dotyczących wszystkich obiektów danego rodzaju, co w praktyce wyraża się kwantyfikatorami. To podejście niesie ze sobą problemy związane z pewnością wnioskowań i granicami ich zastosowania, zwłaszcza gdy dane wejściowe nie reprezentują całej populacji.

W psychologii uogólnianie występuje w nauce uczenia się: generalizacja bodźców — reakcja na bodźce podobne do tego, który wywołał odpowiedź. W sferze społecznej prowadzi do uprzedzeń i stereotypów, gdy cechy pojedynczych osób lub sytuacji są przenoszone na całą grupę.

W badaniach naukowych generalizowalność odnosi się do zdolności wyników do odniesienia do innych kontekstów lub populacji; nadużywanie uogólnień z prób o ograniczonej reprezentatywności może zniekształcać wnioski i obniżać ich zewnętrzną ważność.

Przykład: stwierdzenie, że wszystkie psy są przyjazne po zarejestrowaniu kilku łagodnych psów to klasyczny przykład uogólniania, które łatwo prowadzi do błędów. Zjawisko to warto badać ostrożnie, rozróżniając prawdopodobieństwa i kontekst. Zobacz także: generalizacja, indukcja.