teruggrijpen

Teruggrijpen is een Nederlands werkwoord dat betekent dat men opnieuw een eerder gebruikte maatregel, instrument of aanpak inzet in reactie op een probleem, crisis of onvoorziene ontwikkelingen. Het impliceert een terugkeer naar een eerder gebleken werkwijze in plaats van de nieuw gekozen oplossing of het beoogde beleid.

Het is een separabel werkwoord met het voorvoegsel terug. In de tegenwoordige tijd ziet men vaak: hij grijpt terug op een eerder plan; zij grijpt terug op oudere maatregelen. In de verleden tijd komt men tegen vormen als hij/gij grepen terug op, of hij/zij greep terug op. In de voltooide tijd wordt vaak gezegd dat iemand teruggegrepen heeft op een eerder plan of instrument.

Het begrip wordt veel gebruikt in politiek, bestuur en bedrijfsleven. Het kan een pragmatische of noodverbandelijke stap betekenen, bijvoorbeeld wanneer nieuwe ontwikkelingen onvoldoende uitpakken en men terugkeert naar eerder bewezen opties. De connotatie kan variëren van doelmatig en noodzakelijk tot sceptisch of verzwakt, afhankelijk van de context en het succes van de teruggrijpactie.

Gerelateerde uitdrukkingen zijn onder andere terugvallen op en een beroep doen op, die in veel gevallen als synoniemen of nabije tegenhangers fungeren. Teruggrijpen vereist doorgaans een duidelijk verband met eerdere maatregelen en wordt vaak besproken als een crisis- of risicoafweging.