stuurbaar

Stuurbaar is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat aangeeft dat iemand of iets kan worden gestuurd of aangestuurd met behulp van een invoer. In technische en wetenschappelijke context verwijst het naar de mogelijkheid om de toestand van een systeem te beïnvloeden door controlesignalen. Het zelfstandig naamwoord is stuurbaarheid. De term is afgeleid van sturen en het achtervoegsel -baar, dat 'mogelijk' aangeeft.

In de wiskundige controleleer wordt een systeem stuurbaar genoemd als vanuit elke begintoestand de toestand naar elke gewenste eindtoestand kan worden gebracht door geschikte invoer in een eindige tijd. Voor lineaire tijdinvariante systemen x' = Ax + Bu geldt bijvoorbeeld de Kalman-stuurbaarheidsvoorwaarde: de stuurbaarheidsmatrix [B, AB, A^2B, ..., A^{n-1}B] moet volle rang hebben (rang n). Zo’n eigenschap maakt het mogelijk om regelsystemen zo te ontwerpen dat gewenste statussen en trajecten haalbaar zijn via de besturing.

Toepassingen van stuurbaarheid komen veel voor in engineering en technologie. Ze spelen een cruciale rol bij het ontwerpen van regelingen in robotica, voertuig- en aandrijftechniek, procesregeling en drones. In de praktijk worden vaak robuuste en adaptieve regeling ontwikkeld om te gaan met onzekerheden en modellfouten die kunnen voorkomen dat een systeem perfect stuurbaar wordt benaderd. In het dagelijks taalgebruik wordt soms ook het woord bestuurbaar gebruikt, vooral in contexten van voertuigen; in theoretische en systeemtheorie-contexten ligt de nadruk vaak op stuurbaarheid.

---