spraakherkenbaarheid

Spraakherkenbaarheid is de mate waarin gesproken taal voor een luisteraar begrijpelijk is onder bepaalde voorwaarden. Het begrip wordt vaak gebruikt in contexten zoals communicatie, audiotechniek en hoorhulpmiddelen, waar het doel is om verstaanbaarheid te maximaliseren.

De factoren die spraakherkenbaarheid beïnvloeden, zijn onder andere de signaal-ruisverhouding, achtergrondgeluid, reverberatie in de ruimte, de afstand tussen spreker en luisteraar, en de kwaliteit van de opname of de luidspreker. Daarnaast spelen sprekerkenmerken zoals articulatie, tempo, toonhoogte en het accent een rol, net als de luisteraar zelf, bijvoorbeeld leeftijd, gehoorcapaciteit en taalvaardigheid. Technische systemen zoals microfoons, luidsprekers en compressie beïnvloeden eveneens de begrijpelijkheid.

Metingen van spraakherkenbaarheid worden vaak uitgevoerd met luistertests en objectieve indices. Voor perceptuele metingen worden woorden- of zinnenlijsten en luistertests gebruikt om de Speech Reception Threshold (SRT) of begrijpelijkheid onder verschillende ruisomstandigheden vast te stellen. Objectieve maten zoals de Articulations Index, Speech Transmission Index (STI) en Speech Intelligibility Index (SII) worden gebruikt in de telecommunicatie en akoestiek om de impact van een kanaal of ruimte op verstaanbaarheid te kwantificeren.

Toepassingen van spraakherkenbaarheid bevinden zich in hoortoestellen en cochleaire implantaten, in het ontwerp van openbare ruimten en geluidsinstallaties, en in communicatietechnologie zoals telefonie en spraakherkenningssystemen. Verbeteringen komen voort uit betere akoestiek, ruisonderdrukking, gerichte beeldvorming met microfoons, en spraakverbeterende algoritmes.

Historisch ontwikkelen definities en meetpraktijken zich sinds halverwege de 20e eeuw, met ontwikkelingen als de Articulation Index en STI die de evaluateerbaarheid van spraak systematisch benaderen en vergelijkbaar maken over verschillende kanalen en omstandigheden.