reduseringsmiddel

Een reduseringsmiddel, ook wel reductant of reducing agent genoemd, is een stof die elektronen afstaat aan een andere stof in een redoxreactie. Doordat het reduseringsmiddel elektronen levert, wordt de ontvangende stof gereduceerd en raakt het reduseringsmiddel zelf geoxideerd.

In een redoxpaar fungeert het reduseringsmiddel dus als de elektronenbron voor de oxidator. Het begrip wordt breed gebruikt in chemie, biochemie, materialenwetenschap en voedseltechnologie. Veelvoorkomende reductiemiddelen zijn onder meer waterstofgas (H2), koolstofmonoxide (CO) en metalen zoals zink (Zn) of ijzer (Fe). Organische reductiemiddelen omvatten natriumboorhydride (NaBH4) en lithiumaluminiumhydride (LiAlH4). Ook milde biologische reductanten bestaan, zoals ascorbinezuur (vitamine C), dat vaak in levensmiddelen en biochemische systemen wordt toegepast.

Toepassingen van reduseringsmiddelen zijn onder meer het terugwinnen en produceren van metalen uit oxiden (metallurgie), reductie van koolstofylgroepen, nitroverbindingen en andere functionele groepen in organische synthese, en het bevorderen van conservering en antioxidatie in de voedingsindustrie. Inheldere voorbeelden zijn de reductie van carbonylgroepen tot alcoholen, of nitroverbindingen tot amines, vaak onder katalytische omstandigheden of met behulp van hydride-reagentia. In de voedingswereld werken sommige reductiemiddelen als antioxidanten om verkleuring en oxidatieve afbraak te beperken.

Veiligheid en milieu: veel reductiemiddelen zijn reactief of giftig en vereisen passende opslag, hantering en afvoer. Sommige reageren hevig met water of zuur, en sommige metalen hydrides kunnen brand- of explosiegevaar opleveren. Adequate beschermingsmaatregelen en een correcte afvalscheiding zijn daarom essentieel.