microfundamenten

Microfundamenten is een methodologisch uitgangspunt in de macro-economie dat macro-verschijnselen terug probeert te voeren op het gedrag van individuele actoren. Het doel is om uit de keuzes van huishoudens en bedrijven, onder beperkingen zoals inkomen, technologie en informatie, geaggregeerde uitkomsten zoals productie, werkgelegenheid, inflatie en economische fluctuaties af te laten verklaren.

In moderne macro-modellen vormen microfundamenten de basis. Vaak gaat het om intertemporele optimalisatie door een representatieve agent of een populatie van agents, die utiliteit maximaliseren onder budgettaire en productiebeperkingen. De veronderstellingen over verwachtingen (meestal rationaliteit) en marktmechanismen leiden tot microgestuurde relaties die vervolgens macro-uitkomsten bepalen, bijvoorbeeld via Euler-voorwaarden en productie-functies. DSGE-modellen zijn hiervan een prominent voorbeeld.

Historische context: vanaf de jaren 1960-70 benadrukten Lucas, Sargent en collega’s dat macro-economie consistent moet zijn met individuele optimaliteit; dit leidde tot real business cycle-theorie en later New Classical en DSGE-achtige benaderingen, inclusief prijsrigiditeit en monetaire fricties zoals Calvo-pricing.

Kritiek en alternatieven: strikte microfundamenten worden bekritiseerd vanwege vereenvoudigde aannames over rationaliteit, informatie, normen en marktstructuren. Ze kunnen instrumenteel zijn maar missen soms realisme. Alternatieven omvatten gedragsmatige benaderingen met bounded rationality en agent-based modellen die heterogene agenten en interacties simuleren zonder volledige optimalisatie.

Betekenis en gebruik: microfundamenten blijven centraal in wetenschappelijke macro-economie en beleidsanalyse, door structurering van schattingen, beleidscounterfactuals en simulaties. Lopende ontwikkelingen proberen heterogeniteit, leren en niet-rationeel gedrag beter op te nemen.