lijstingsysteem

Een lijstingsysteem is een systematische methode om objecten te rangschikken of te classificeren op basis van vastgesteld criteria. Het doel is consistentie, vergelijkbaarheid en transparantie bij beslissingen zoals toekenning van kwalificaties, certificeringen of toelatingen. Lijstingsystemen komen voor op tal van terreinen, bijvoorbeeld in de handel (producten en leveranciers), in kwaliteitszorg, in publieke aanbestedingen en in het beoordelen van diensten of personen.

Een lijstingsysteem kan verschillende vormen aannemen. Veelvoorkomend zijn beoordelingsschalen (bijv. een score van 1 tot 5), puntentoekenningssystemen waarbij elk criterium punten oplevert, en classificatiesystemen die items onderbrengen in categorieën of klassen (bijv. A, B, C of goud-zilver-brons). Soms wordt een samengestelde score gebruikt, waarbij de verschillende criteria gewogen meetellen. Criteria zelf moeten duidelijk, meetbaar en verifieerbaar zijn; gewichtingsfactoren dienen transparant te worden gemaakt, zodat een ranking reproduceerbaar is.

Toepassingen: bij aanbestedingen worden leveranciers vaak met een lijstingsysteem beoordeeld op prijs, kwaliteit, levertijd en service; bij kwaliteitszorg kunnen producten volgens normen worden gecertificeerd; in consumentenmarkten dienen rating- en beoordelingssystemen als hulpmiddel voor vergelijkingen door afnemers.

Voordelen zijn onder meer objectieve besluitvorming, betere vergelijkbaarheid en traceerbaarheid. Nadelen kunnen bestaan uit subjectiviteit bij interpretatie, mogelijke manipulatie of gaming van het systeem en gevoeligheid voor wijzigingen in criteria of markten.