kostenprestatieevaluatie

Kostenprestatieevaluatie is een evaluatiemethodiek die de relatie tussen de kosten die worden gemaakt en de behaalde prestaties of resultaten van een programma, project of dienst onderzoekt. Het doel is inzicht krijgen in efficiëntie en effectiviteit, zodat besluitvorming over investeringen en middelen beter kan worden onderbouwd.

De aanpak kan worden toegepast in de publieke sector, gezondheidszorg, onderwijs en het bedrijfsleven. Een kenmerk is dat uitkomsten worden gemeten in zowel niet-monetaire als geclassificeerde monetaire eenheden, en dat de nadruk ligt op de verhouding tussen kosten en prestaties in plaats van alle baten en kosten volledig monetair te waarderen. Het perspectief (bijv. samenleving, zorgverzekeraar, aanbieder) bepaalt welke kosten en uitkomsten worden meegenomen.

Methodologie omvat het vaststellen van relevante kosten (directe, indirecte, vaste en variabele) en relevante prestatie-indicatoren (aantal, kwaliteit, uitkomsten). Daarna worden tijdshorizon en mogelijk discontering bepaald, en worden de kosten per eenheid van prestatie berekend (bijv. kosten per gehomogeniseerde uitkomst, per uitgevoerd product of per tevreden klant). Bij meerdere alternatieven kan men de verhouding vergelijken en, indien mogelijk, drempels of thresholds hanteren.

Processtappen zijn onder meer het vaststellen van doel en scope, het identificeren van kosten, het kiezen van prestatie-indicatoren, het verzamelen van data, analyse en interpretatie, een gevoeligheidsanalyse en het opstellen van een verslag met aanbevelingen.

Voordelen zijn onder meer een-praktische maatstaf voor efficiëntie en ondersteuning bij verbeteringen. Beperkingen betreffen onder andere moeilijkheden bij het kwantificeren van bepaalde uitkomsten, afhankelijkheid van data en contextuele factoren, en het ontbreken van een universele monetairwaardering voor alle resultaten.

Kostenprestatieevaluatie kan een onderdeel vormen van bredere economische evaluaties en wordt vaak toegepast naast kosten-baten- of kosten-effectiviteitsanalyses. Voorbeelden zijn kosteneffectiviteit in zorg, onderwijsresultaten per uitgegeven euro en operationele efficiëntie in bedrijven.