kostencomponent

Kostencomponent is een discrete kostenpost die bijdraagt aan de totale kosten van een product, dienst of proces. In kostprijs- en management accounting worden kosten opgesplitst in componenten om analyse, tracering en toerekening aan kostendragers zoals producten of projecten te verbeteren. Een component kan rechtstreeks zijn, zoals directe materialen of directe arbeid, of indirect, zoals fabricage-omvangkosten, afschrijving, nutsvoorzieningen of verzekeringen. Kosten kunnen ook worden onderverdeeld naar gedrag (vast, variabel, semivast) of naar functie (productie, verkoop, administratie).

Het identificeren van kostencomponenten helpt managers inzien welke elementen drijven de totale kosten, wat budgettering, prijszetting en winstgevendheidsanalyse ondersteunt en bijdraagt aan kostenbeheersing. De toerekening van kostencomponenten aan kostendragers berust op kostdrijvers of toerekeningsgrondslagen, zoals machine-uren, arbeidsuren of hoeveelheid verbruikte materialen. In sommige methoden, zoals kostprijssystemen op basis van activiteiten, zijn kostencomponenten gekoppeld aan activiteiten en via verbruik van activiteiten aan producten toegewezen.

Typische kostencomponenten in de productie zijn directe materialen, directe arbeid en fabricage-omvangkosten (waaronder indirecte materialen, indirecte arbeid, afschrijvingen en nutsvoorzieningen). In dienstverlening kunnen componenten bestaan uit personeel, huisvesting, reizen en overhead. Het concept wordt ook gebruikt om werkelijke kosten met begrotingen te vergelijken, afwijkingen te identificeren en prijsstelling te verbeteren.

Hoewel kostencomponent voornamelijk een Nederlandse term is (het Duitse equivalent is Kostenkomponente), bestaat het algemene idee in veel boekhoudkaders als kostenposten of kostenelementen. Het is geen op zichzelf staande IFRS-categorie, maar een praktisch instrument voor interne managementrapportage en kostenbeheersing.