keratinocyten

Keratinocyten zijn de voornaamste celtypen van de epidermis, de buitenste huidlaag. Zij vormen de barrière tegen waterverlies en ziekteverwekkers. De cellen ontstaan in de kiemlaag (stratum basale) uit epidermale stamcellen en migreren geleidelijk naar boven, waar zij differentiëren tot corneocyten en uiteindelijk afsterven in de stratum corneum.

Functie en structuur: Keratinocyten produceren keratine, filamenten die het cytoskelet vormen en samen met lipiden de waterbarrière versterken. In de basale laag bestaan zij uit keratines KRT5/KRT14, in de bovenliggende lagen uit KRT1/KRT10. Ze vormen desmosomen en tight junctions die cellulaire samenhang en barrièrefunctie bevorderen. Bij differentiatie scheiden zij lamellaire bodies uit, die lipiden leveren aan de buitenste huidlaag.

Turnover en differentiatie: De proliferatie neemt af naarmate keratinocyten naar boven migreren en differentiatie toeneemt, wat resulteert in een normale epidermale turnover van ongeveer twee tot vier weken bij volwassenen. Factoren zoals temperatuur en omgevingsinvloeden kunnen dit proces beïnvloeden. Differentiatie wordt gereguleerd door signaalroutes zoals Notch en Wnt en door de transcriptiefactor p63.

Immuun en barrière: Keratinocyten spelen ook een rol in de immuunrespons door productie van antimikrobiele peptiden en cytokines; ze communiceren met Langerhans-cellen en melanocyten. Hierdoor leveren zij een bijdrage aan het herstel van de huidbarrière na letsel.

Ziekten en afwijkingen: Storingen in differentiatie of proliferatie van keratinocyten zijn betrokken bij huidaandoeningen zoals psoriasis en atopische dermatitis. Cellen afkomstig uit de epidermis kunnen ook een oorsprong hebben voor huidkanker, zoals basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom.