dunnemembraan

Dunne membraan, vaak aangeduid als plasmamembraan, is een dunne, semi-permeabele barrière die de celinhoud scheidt van de omgeving en die ook de grenzen van vele organellen vormt. Het membraan regelt wat er de cel in- en uitgaat, en speelt zo een cruciale rol bij homeostase en cellulaire communicatie.

De kern van het membraan is een lipide dubbellaag, meestal een fosfolipide bilayer. Fosfolipiden hebben hydrophiele kopgroepen die naar waterige omgevingen gericht zijn en hydrofobe staarten die elkaar afschermen in het midden van de laag. Deze structuur maakt het membraan flexibel en relatief dun, met een gemiddelde dikte van circa 5 nanometer. Cholesterol en verschillende membraanproteïnen bevinden zich tussen en in de lipiden, wat de fluiditeit en stabiliteit beïnvloed.

Membraanproteïnen zijn essentieel voor transport, signaaltransductie en celherkenning. Ze kunnen integraal in het membraan doorheen de bilayer steken of aan de oppervlakte hangen (perifere proteïnen). Daarnaast bevinden carbohydrategroepen zich vaak aan de buitenkant van het membraan, gebonden aan lipiden en eiwitten, wat betrokken is bij herkenning tussen cellen en immuunsystemen.

Functies van het dunne membraan omvatten selectieve permeabiliteit, waardoor bepaalde stoffen gemakkelijk kunnen passeren (bijv. kleine onpolare moleculen) en anderen juist actief getransporteerd moeten worden. Daarnaast vervult het membraan functies zoals receptoreiwitten voor signaalontvangst, enzymatische activiteiten aan de membraanlaag, en de vorming van cellulaire verbindingen en communicatie tussen cellen.

Het idee van een dynamisch, vloeibaar en samengesteld modulair systeem staat bekend als het vloeibare-mosaïkemodel. Dit model beschrijft de membraan als een bewegende combinatie van lipiden en eiwitten die samen de functies van de cel mogelijk maken.