deeltjesgroottes

Deeltjesgroottes verwijzen naar de afmetingen van deeltjes in een materiaal. De grootte kan één enkele waarde zijn, zoals de diameter van een bolvormig deeltje, maar bij veel materialen is er sprake van een spreiding doordat deeltjes uiteenlopende afmetingen hebben. Een grootteverdeling geeft aan welk aandeel van de deeltjes onder of boven een bepaalde waarde valt. Veelvoorkomende eenheden zijn nanometer (nm) en micrometer (µm).

Om de grootte te bepalen bestaan verschillende meetmethoden. Voor grove poeders en korrels worden vaak zeefanalyses toegepast. Voor kleinere deeltjes worden optische technieken gebruikt zoals laser diffractie en dynamische lichtverstrooiing (DLS). Directe beelden komen via scanning-elektronenmicroscopie (SEM) of transmissie-elektronenmicroscopie (TEM). Daarnaast bestaan coulter-counter-methoden en sedimentatiemethoden. De uitkomsten kunnen volume- of aantalsverdelingen opleveren en hangen af van de vorm, aggregatie en het meetsysteem.

Veelgebruikte beschrijvingen van verdelingen zijn d50 (mediaan) en percentielen zoals d10 en d90, die de breedte van de verdeling aangeven. Verdelingen kunnen volume- en aantalsverdelingen zijn. De polydispersiteitsindex (PDI) geeft aan hoe breed de verdeling is. Resultaten kunnen sterk variëren afhankelijk van meetmethode en sample-preparatie; rapportage handelt meestal zowel de methode als de te meten waarde af.

Deeltjesgroottes beïnvloeden eigenschappen zoals oppervlak-tot-volume verhouding, reactiviteit, transport en stabiliteit. In farmacotechniek, coatings, katalyse, filtratie en milieuonderzoek bepalen grootteverdelingen bijvoorbeeld oplosbaarheid, bezinking en stofvorming. Bij toepassing moeten meetmethoden en voorwaarden afhankelijk van de beoogde toepassing zorgvuldig gekozen en gestandaardiseerd worden.

---