decimatie

Decimatie is een historische vorm van militaire discipline waarbij een eenheid op straffe van verlies van discipline met ongeveer een tiende deel werd verminderd als straf voor het geheel. De term komt van het Latijnse decimatio, ‘de tiende’. Ze is vooral bekend uit het Romeinse leger, waar in extreme gevallen decimatie kon worden toegepast: eenheden zouden kunnen worden getroffen door loting, waarna een tiende deel van de soldaten werd verwijderd uit de welpen of ter plekke werd geëlimineerd; de rest bleef doorgaans onder strengere disciplinaire maatregelen functioneren. De exacte uitvoering en frequentie varieerden per tijd en bron; sommige historici beschouwen decimatie als zeldzaam en mogelijk meer hypothetisch dan een standaardpraktijk.

In de moderne taal wordt decimatie vaak figuurlijk gebruikt om een drastische reductie in aantallen aan te geven, bijvoorbeeld na gevechten, rampen of grote verliezen. Deze betekenis verwijst naar schaal en ernst zonder noodzakelijk te verwijze op een formeel, juridisch vastgelegd systeem. In historisch en academisch werk over oud-Romeinse disciplinaire praktijken wordt decimatie besproken als een opvallende maatregel die illustratief is voor de strengheid van militaire discipline in die tijd.