basissterkte

Basissterkte is de mate waarin een base in een oplossing protonen kan accepteren. In de chemie wordt de basissterkte meestal bepaald in water met behulp van de basesterktconstante (Kb) of de bijbehorende pKb-waarde. Een sterkere base heeft een grotere Kb en daarmee een lagere pKb; dit betekent dat hij in dezelfde oplossing sneller protonen aanneemt.

Een gangbare manier om basissterkte te koppelen aan zuur-base equilibria is via de relatie met de zuurgraad van de geconjugeerde zuur. Voor een Brønsted-Lowry-base B geldt B + H2O ⇌ BH+ + OH−, met Kb als de evenwichtsconstante. De pKb is dan pKb = -log10(Kb). De pKa van de geconjugeerde zuur BH+ relateert zich via pKb = pKw - pKa(BH+). In water bij 25°C is pKw ongeveer 14, dus een lagere pKa(BH+) levert een hogere basissterkte voor B.

Basissterkte is sterk afhankelijk van het solvent. Een stof kan in een ander oplosmiddel een andere basissterkte hebben, omdat de stabilisatie van de geconjugeerde zuur en van de hydroxide-ionen verschilt. Voorbeelden: OH− en sommige alkoxide-ionen zijn in water zeer sterke basen, terwijl amines zoals ammoniak en methylamine zwakkere basen zijn in vergelijking met hydroxide, maar nog steeds belangrijke protonacceptoren. Er bestaan ook definities van basissterkte vanuit Lewis-criteria, die de base-strength beschrijven als de affiniteit voor een Lewis-base centrum in verschillende reacties.

Toepassingen van basissterkte zijn onder meer het ontwerpen van buffers, het plannen van pH-aanpassingen in oplossingen, en het sturen van reacties in organische chemie en titraties.