aardmagnetisch

Aardmagnetisch verwijst naar het aardmagnetisch veld en aanverwante verschijnselen van de aarde. Het veld is een globaal magnetisch veld dat het oppervlak van de aarde omgeeft en een belangrijke rol speelt bij navigatie en bescherming tegen zonnewind. Het aardmagnetisch veld is grotendeels dipoolvormig van aard en varieert in sterkte en richting in de tijd. De grootste bron van dit veld ligt in de geodynamo van de vloeibare, ijzeren buitenkern, waar convectie van heet materiaal in combinatie met de rotatie van de aarde een elektrisch veld en dus een magnetisch veld voortbrengt.

Structuur en dynamiek. De geomagnetische dipool ligt gemiddeld met ongeveer tien graden gekanteld ten opzichte van de aardas. Door convectie in de buitenkern en de rotatie vertonen de veldlijnen beweeglijkheid en secular variation, wat betekent dat de veldsterkte en -oriëntatie op korte en lange termijn veranderen. Af en toe treden polenomkeringen op, waarbij de noord- en zuidpolen van het veld van positie wisselen; zulke omkeringen komen onregelmatig voor en kunnen miljoenen jaren duren. Gedurende periodes met lage latentie kan het veld complexe multipoolconfiguraties vertonen.

Metingen en toepassingen. Het aardmagnetisch veld wordt onderzocht met aardse en satellietmetingen, magnetometers en paleomagnetische studies die het verleden van het veld reconstrueren. Toepassingen omvatten navigatie met kompas, geowetenschappelijke exploratie en de studie van de magnetosfeer, die bij sterke zonneactiviteit aurora’s kan veroorzaken. Wetenschappers monitoren continue veranderingen in het aardmagnetisch veld om de geodynamo, ruimteweer en geologische processen beter te begrijpen.