Zoutformaties

Zoutformaties zijn sedimentaire evaporieten die ontstaan wanneer zeewater of zoute meren in afgesloten bekken langdurig verdampen. Door verdamping lossen mineralen op en kristalliseren bij toenemende concentratie; vaak ontstaat een opeenvolgende reeks van gips en anhydriet, gevolgd door haliet (natriumchloride) en bij extreme verdamping ook andere zoutmineralen zoals sylvite (KCl). De opbouw van evaporietformaties verloopt vaak in gelaagde pakketten: kleiige of slibachtige sedimenten aan de onderkant, daarna gips of anhydriet en ten slotte zoutlagen die dikker kunnen worden.

Zoutformaties zijn onderhevig aan tectonische bewegingen; zout is plastisch en kan als diapirisch materiaal omhoogdrijven, waardoor zoutkoppen en andere diapirische structuren ontstaan. Deze eigenschappen maken evaporieten belangrijk in petroleumgeologie als caprock en soms als reservoirs in bepaalde geologische settings.

Economisch en industrieel belang: evaporietformaties leveren ruw en eetbaar zout, evenals potasrijke zouten voor meststoffen; gips uit evaporieten wordt veel gebruikt in de bouwsector. Milieuproblemen en geotechnische risico’s omvatten verzakkingen en ondergrondse verzilting door oplossen, wat infrastructuur en waterbeheer kan beïnvloeden.

Voorbeelden: in Europa ligt onder delen van Noordwest-Europa de uitgestrekte Zechstein-evaporietlaag; wereldwijd komen evaporietformaties voor in aride regio’s en onder oceaanbodems.