Rechtsvervolging

Rechtsvervolging is het onderdeel van het strafrechtelijke proces waarbij de staat een verdachte voor een strafbaar feit vervolgt en probeert te laten schuldig verklaren. Het begrip verwijst naar de formele aanspanning van het openbaar ministerie tegen een persoon die van een strafbaar feit wordt verdacht, met als doel een rechterlijk oordeel en, indien schuldig bevonden, een passende straf.

In veel rechtsstelsels ligt de initiatief- en besluitvaardigheid bij het Openbaar Ministerie (OM). Na een onderzoek door politie of opsporingsinstanties kan het OM besluiten tot vervolging, of dit besluit nemen om redenen van bewijs of Openbaar belang niet te proponenten (niet vervolgen). Als een vervolging wordt ingezet, volgt meestal een tenlastelegging of dagvaarding waarmee de beschuldigingen formeel worden voorgelegd aan de rechter.

De rechtsvervolging omvat vervolgens de verschillende fasen van het strafproces: de opstart van de procedure, de voor- en zitting, de uitspraak door de rechter en, indien mogelijk, de tenuitvoerlegging van eventuele straffen. Tussentijds kunnen alternatieve trajecten optreden, zoals transacties of afdoeningen voor minder ernstige delicten. In alle fasen gelden grondrechten van de verdachte, zoals presumpterende onschuld en het recht op een eerlijk proces, en kan beroep of hoger beroep worden aangetekend tegen uitspraken.

Het doel van rechtsvervolging is vast te stellen of een feit is gepleegd en, zo ja, de aansprakelijke persoon eventueel te straffen, rekening houdend met bewijsmateriaal, wettelijke normen en het maatschappelijk belang van een rechtsorde.