Pruisen

Pruisen, in het Nederlands meestal aangeduid als Pruisen, was een historisch land in Noord- en Centraal-Europa dat zich uitstrekte over Oost- en West-Prussen. Het speelde een centrale rol in de Duitse en Europese geschiedenis en bestond als soevereine staat tot na de Tweede Wereldoorlog. De kerngebieden lagen in Oost-Prussen langs de Oostzee en in West-Prussen nabij de Poolse corridor.

De oorsprong ligt in de gebieden in het noordoosten die door de Teutoonse Orde in de Baltische regio werden gesticht tijdens de middeleeuwen. De naam Prussen is afgeleid van de oude Baltenstam de Prussen (Prūsa). In 1525 werd het Prussia-staat gecreëerd als het Duchy of Prussia, opnieuw opgericht door Albert van Hohenzollern als vazal van de Poolse kroon na de secularisatie van de Teutoonse Orde.

In 1618 erfde de Hohenzollern-dynastie Brandenburg en vormde Brandenburg-Prussia. In 1701 kroonde Frederik I zich tot koning in Prussia, waarmee het Koninkrijk Prussia ontstond. Het koninkrijk breidde zich in de 18e en 19e eeuw uit en werd uiteindelijk de grootste en bepalende staat binnen het Duitse Rijk vanaf 1871, met Berlijn als hoofdstad en een sterke militaire en economische rol.

Na de Eerste Wereldoorlog werd het Koninkrijk omgevormd tot de Vrijstaat Pruisen binnen de Weimarrepubliek. Na de Tweede Wereldoorlog werd Pruisen door de geallieerden ontbonden; de oostelijke gebieden vielen grotendeels aan Polen en de Sovjet-Unie. Königsberg werd Kaliningrad, en de overige Oost- en West-Prussen ging grotendeels naar Polen en delen naar de Sovjet-Unie.

Vandaag blijft Prussen vooral een historische benaming en een begrip in de geschiedenis van Duitsland en Europa. De staat en de instellingen van het koningrijk en latere administratieve systemen hebben de latere Duitse staat en Europese geopolitiek beïnvloed, maar bestaan als politieke entiteit niet meer.