Persië

Persië is een historische en geografische regio in West-Azië, vrijwel geheel binnen het moderne Iran. In het Nederlands werd daarmee eeuwenlang verwezen naar de beschaving en het politieke bestel van de Persiërs, en naar het gebied dat ooit het centrum vormde van het Achaemenidische en latere imperiums. Het Iraanse plateau, omgeven door de Zagros- en Alborz-bergen, kent een variërend klimaat met bergen, steppe en woestijnen.

Vroege geschiedenis: In de 6e eeuw v.Chr. schiepen de Achaemeniden onder Cyrus de Grote een van de eerste grote wereldrijken, met administratie, wegennet en een multi-etnische samenleving. Het rijk werd later door Alexander de Grote verslagen en kende daarna meerdere dynastieën die de regio beheersten, waaronder de Parthische en Sassaniden.

Islamitische periode: In de 7e eeuw viel Persië onder Arabische heerschappij en maakte sindsdien deel uit van verschillende islamitische caliphaten. In latere eeuwen ontstonden machtige sultanaten en dynastieën, waaronder de Safaviden (16e–18e eeuw), die sjiïsme tot staatsgodsdienst maakten en zo een blijvende invloed hadden op de Iraanse identiteit.

Moderne tijd: In de 19e en 20e eeuw fuseerden buitenlandse invloeden met binnenlandse moderniseringsbewegingen. De Qajar- en daarna de Pahlavi-dynastieën probeerden stijl- en economische hervormingen door te voeren. In 1935 vroeg Reza Shah Pahlavi aan buitenlandse delegaties om de naam Iran te gebruiken in plaats van Persia. Na de Iraanse Revolutie van 1979 kwam de Islamitische Republiek Iran tot stand, met een constitutionele structuur en een gewijzigde politiek.

Taal en cultuur: De meeste inwoners spreken Perzisch (Farsi); Persië leverde belangrijke bijdragen aan kunst, literatuur, wetenschap en filosofie.