Malthusiaanse

Malthusiaanse verwijst naar de leer en theorieën die voortkomen uit de ideeën van Thomas Robert Malthus, een Engelse demograaf en econoom. In de bredere context wordt de term gebruikt om te verwijzen naar het standpunt dat bevolkingsgroei en voedselproductie op fundamentele wijze met elkaar in verhouding staan en dat demografische druk economische en maatschappelijke effecten kan hebben.

Het centrale idee van de Malthusiaanse theorie is dat bevolkingsgroei de neiging heeft om geometrisch te verlopen, terwijl de groei van voedselvoorziening meestal lineair of minder snel stijgt. Zonder beperkende factoren kan de bevolking daardoor de draagkracht van de beschikbare middelen overstijgen. Dit kan leiden tot hongersnood, armoede en sociale onrust. Volgens Malthus worden dergelijke druk en schaarste gereguleerd door positieve checks zoals ziekte, hongersnood en oorlog, en door preventieve checks zoals uitstel van het huwelijk en geboortebeperking, die de vruchtbaarheid dempen.

Historisch gezien werd de theorie populair aan het einde van de achttiende eeuw en kreeg zij invloed op beleidsdiscussies over armoede, armoedebestrijding en bevolkingsbeleid. In de loop der tijd heeft staatkundige en technologische vooruitgang in landbouw en voedselproductie aangetoond dat voedselvoorziening soms sneller kan groeien dan gehoopt, waardoor sommige voorspellingen minder universeel juist bleven. Critici, zoals Ester Boserup, hebben betoogd dat bevolkingsgroei innovatie kan uitdagen en stimuleren.

In moderne termen wordt vaak gesproken van neo-Malthusiaanse zorgen over draagkracht, hulpbronnen en milieudruk. Tegenwoordig wordt de term gebruikt als referentiepunt in debatten over bevolkingsgroei, economische ontwikkeling en duurzame landbouw, maar aangevuld met inzichten uit technologische vooruitgang en beleidsmaatregelen.