Klankkunde

Klankkunde is de tak van de taalkunde die zich bezighoudt met de klanken van taal: hoe spraakklanken worden geproduceerd, hoe ze zich voortplanten als geluidgolven en hoe ze door luisteraars worden waargenomen. In het Nederlands wordt de term vaak gebruikt voor wat in andere talen als phonetics en phonology wordt samengebracht. Klankkunde onderzoekt zowel de fysieke aspecten van spraak als de systematische ordening van klanken in talen.

Het vakgebied kent drie hoofdcomponenten: articulatorische klankkunde (hoe spraakklanken worden gevormd met adem, stembanden en articulatoren zoals tong, lippen en tanden), akoestische klankkunde (de eigenschappen van geluidsgolven, waaronder frequentie, amplitude en spectrogrammen), en fonologie (de ordening van klanken in een taal, zoals fonemen, klankvariatie en klankregels). Daarnaast bestudeert klankkunde ook prosodie, intonatie, klemtoon en ritme.

Methoden omvatten transcriptie met het Internationaal Fonetisch Alfabet (IPA), het verzamelen en analyseren van spraakcorpora, perceptie-onderzoeken en articulatorische metingen. Onderzoekers analyseren minimal pairs, allofonen, klankverschuivingen en de relatie tussen klank en betekenis. Vergelijkende en typologische benaderingen zijn veelvoorkomend in klankkundig onderzoek.

Toepassingen en relaties: klankkunde is een kernonderdeel van de linguïstiek en levert inzichten voor taalonderwijs, spraaktherapie, spraakherkenning en spraaksynthese, forensische linguïstiek en onderzoek naar taalverandering en taalcontact. Het vakgebied werkt vaak samen met psychologie, informatica en cognitieve wetenschappen.