Infrastructuurdruk

Infrastructuurdruk is een term uit ruimtelijke planning en beleid die verwijst naar de mate waarin fysieke en organisatorische infrastructuur belast wordt door toenemende vraag en verbruik. Het begrip wordt gebruikt om aan te geven of de capaciteit van systemen zoals transportnetwerken (wegen, spoor, lucht- en vaarwegen), energie-, water- en digitale infrastructuur, en soms maatschappelijke voorzieningen, voldoende is om huidige en toekomstige vraag te leveren onder gewenste prestatielevels. Infrastructuurdruk is een combinatie van gebruik, beschikbaarheid en veerkracht van een infrastructuursysteem en houdt rekening met onzekerheden in vraag, klimaat en technologie.

Oorzaken van infrastructuurdruk zijn onder meer bevolkingsgroei en verstedelijking, woningnood en migratie, stijgende mobiliteit en digitalisering, veroudering en achterstallig onderhoud van bestaande assets, en klimaatverandering die stresstesten op netwerken vergroot. Economische groei kan eveneens leiden tot hogere verkeers- en energievraag, terwijl beleidskeuzes en investeringskaders de capaciteit of wendbaarheid van systemen beperken.

De effecten van infrastructuurdruk kunnen bestaan uit congestie en langere reistijden, onbetrouwbare leveringsketens, hogere onderhoudskosten en een grotere kans op uitval of storingen. Veranderingen in weersomstandigheden en extreme gebeurtenissen kunnen systemen extra onder druk zetten, met gevolgen voor economische activiteit, leefkwaliteit en veiligheid.

Beleid en aanpak richten zich op uitbreiding en modernisering van capaciteit, betere onderhoud- en assetmanagement, en veerkracht op lange termijn. Ook wordt ingezet op verbeterde governance, slimme en digitaliseringsoplossingen, en stimulering van modal shift en redundantie om afhankelijkheden te verkleinen. Uitdagingen zijn onder meer lange investeringscycli, financiële beperkingen en onzekerheden in toekomstig vraaggedrag.