Eksotoksinler
Eksotoksinler, bakteriler tarafından üretilen ve çoğunlukla hücre dışına salgılanan protein toksinlerdir. Ortamdaki konakçı hücrelerini hedef alarak doğrudan zarara yol açabilirler. Endotoksinlerden farklı olarak ekzotoksinler genellikle bakteri hücresi tarafından salındıktan sonra etkisini gösterir ve çoğu durumda çok küçük miktarlarda bile patolojik etki yaratabilirler. Birçok ekzotoksin, bakteri türüne bağlı olarak Gram-pozitif veya Gram-negatif kökenli olabilir.
Kullanım ve mekanizmalar açısından ekzotoksinler farklı sınıflara ayrılabilir. En iyi bilinenler AB toksinleri olup A (etkin)
Örnekler arasında dipteri toksini (Corynebacterium diphtheriae) EF-2’nin ADP-ribozilasyonu ile protein sentezini baskılar; tetanoz toksini (Clostridium tetani)
Toksinler genellikle protein olduğundan, aşılarla bağışıklık kazandırılabilir. Toksinlerden türetilen inaktif form (toxoidlar) dipteri ve tetanoz gibi