toxoidlar

Toxoidlar, bakteriyalar tomonidan ishlab chiqarilgan toksinlarni inaktivatsiyalash orqali tayyorlanadigan biologik preparatlardir. Bu jarayonda toksinlarning zararli ta'siri yo'qotiladi, ammo ularning immunitet tizimini rag'batlantirish xususiyati saqlanib qolinadi. Toxoidlar organizmda antigen sifatida harakat qilib, tegishli kasallikka qarshi antitelalar ishlab chiqarilishini ta'minlaydi. Bu esa kelajakda shu kasallik bilan zararlanish xavfi tug'ilganda organizmning himoya reaksiyasini kuchaytiradi.

Toxoidlardan keng ko'lamda foydalaniladigan emlash dasturlarida foydalaniladi. Masalan, difteriya va ko'k yo'tal (pertussis) kabi kasalliklarga qarshi emlashlarda difteriya toxoidi va ko'k yo'tal toxoidi ishlatiladi. Tetamus (stebluchka) kasalligiga qarshi emlashda ham tetamus toxoidi qo'llaniladi. Ushbu emlashlar yuqumli kasalliklarning tarqalishini oldini olishda va ulardan kelib chiqadigan jiddiy asoratlarni kamaytirishda muhim rol o'ynaydi.

Toxoidlar odatda xavfsiz hisoblanadi, ammo ba'zi hollarda emlash joyida nojo'ya ta'sirlar kuzatilishi mumkin, masalan, qizarish, shish yoki engil og'riq. Jiddiy nojo'ya ta'sirlar kam uchraydi. Toxoidlarning samaradorligi va xavfsizligi qat'iy nazorat ostida bo'ladi va ular jamoat salomatligini saqlashda muhim vosita hisoblanadi.