kasalliklarning

Kasalliklar inson, hayvon yoki o‘simlik organizmlarining normativ faoliyatini buzadigan holatlar to‘plamidir. Ular turli sabablarga ko‘ra yuzaga keladi va sog‘liq holatiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. Kasalliklarning ko‘rinishi, tarqalishi va davolash yo‘llari keng tavsifga ega bo‘lib, infektsion (yuqumli) va neinfektsion kasalliklarga bo‘linadi. Infektsion kasalliklar viruslar, bakteriyalar, qo‘ziqorinlar yoki parazitlar orqali yuquli bo‘ladi. Neinfektsion kasalliklar esa ko‘pincha genetik nuqsonlar, metabolik buzilishlar, hayot tarzi yoki atrof-muhit omillarining ta’siri natijasida paydo bo‘ladi.

Kasalliklarning sabablari ko‘pdir. Mikrobiyalik omillar (viruslar, bakteriyalar, qo‘ziqorinlar, parazitlar) ko‘plab kasalliklarning asosi bo‘lsa, genetik faktorlar, autoimmun hujumlar, metabolik nosozliklar, yomon oziqlanish, zararli odatlar va ekologik omillar ham kasalliklarning rivojlanishiga ta’sir qiladi. Ko‘plab holatlar esa turli omillar birikmasida yuzaga keladi, shuning uchun keng yondashuvli profilaktika muhim hisoblanadi.

Belgilari turlicha bo‘lib, ba’zi kasalliklar umumiy belgilar — yuqori harorat, charchoq, bosh og‘rig‘i, yo‘tal yoki nafas olishda qiyinchilik kabi ko‘rinishlar bilan namoyon bo‘ladi; ba’zilarida esa alomatlar kechikib yoki noaniq bo‘ladi. Tashxis uchun anamnez va jismoniy tekshiruv, laborator tahlillar (qonAnalizlari, mikrobiologik tekshiruvlar) hamda tasviriy tadqiqotlar qo‘llaniladi.

Davolash turli ekan bo‘lib, kasallikning turiga qarab dori-darmonlar, jarrohlik aralashuvi, fizioterapiya yoki qo‘shimcha muolajalarni o‘z ichiga oladi. Oldini olish esa asosiy ahamiyatga ega: emlashlar, gigiyena qoidalariga rioya qilish, toza suv va oziq-ovqat, xavfsiz muhit, salomat turmush tarzini saqlash kasalliklarning tarqalishini kamaytiradi.

Kasalliklarning til o‘zida “kasalliklarning” shakli kasalliklar bilan bog‘liq bo‘lgan narsalarni ifodalaydi. Uzbek tilidagi kasalliklarning nazariy va amaliy qo‘llanishida bu genitiv-ning (-larning) qo‘llanilishi keng tarqalgandir.