xususiyati

Xususiyati (shu yerda “xususiyat” so‘zi bilan bog‘liq holda) biror narsa yoki hodisaning o‘ziga xos belgisi, atributi yoki emanatsiya qiluvchi sifatidir. U ob’ektning qanday ekanini, uning kimyoviy tarkibi, tuzilishi, funksiyasi yoki ishlash prinsipi kabi jihatlarni ifodalaydi. Xususiyatlar yordamida ob’ektlar o‘rtasidagi farq aniqlanadi, sinflar bo‘yicha tasniflanadi va tadqiqotlarda o‘lchanadi.

Etymologik jihatdan xususiyati so‘zi “xususiyat” ga ega bo‘lganlikni bildiruvchi -i qo‘shimchasidan hosil bo‘lgan bo‘lib, odatda mustaqil nom sifatida yoki qisman egalik ma’nosini ifodalaydi. Shaxsiylashtirilgan shakllari bo‘yicha “uning xususiyati” yoki “buning xususiyati” kabi iboralar, ko‘plik shakllari esa “xususiyatlari” (ko‘plik) yoki “uning xususiyatlari” ko‘rinishda qo‘llanadi.

Xususiyati keng ko‘lamli sohada qo‘llanadi. Ilmiy matnlarda ob’ektning fizik, kimyoviy, energiya, qulaylik kabi o‘lchanadigan belgilari uchun ishlatiladi. Tilshunoslikda so‘zlar yoki iboralar o‘zbekcha talqinda qanday xarakterga ega ekanini ko‘rsatishda ham ishlatiladi. Misollar: “Bu mashinaning eng muhim xususiyati yonilg‘i tejashidir.” “O’simchilikning qishki rang-baranglik xususiyatlari tadqiq etilmoqda.” “Uning xususiyatlari tufayli bu material yuqori issiqlik yo‘qotmagan.”

Xususiyatlar sinonimlari sifatida belgisi, belgi, o‘ziga xoslik kabi atamalar ishlatiladi. Raqamli ma’lumotlar kontekstida “xususiyatlar” yoki “xususiyatlari” deb ko‘p hollarda sezilarli farqliliklar ko‘rsatib turadi.