Doelbestemming

Doelbestemming is een begrip uit de openbare financiën en het beheer van middelen. Het verwijst naar het toewijzen van middelen—zoals geld, goederen of capaciteit—toe te kennen aan een specifiek doel of beleid, zodat deze middelen uitsluitend voor dat doel worden gebruikt en niet vrijelijk kunnen worden ingezet voor andere uitgaven.

Etymologisch komt het woord uit doel (het beoogde eind) en bestemming (toewijzing of toewijding). In de Nederlandse praktijk onderscheidt men doelbestemming van algemene middelen die vrij inzetbaar blijven, wat bij algemene begrotingen wel mogelijk is.

Toepassingen en vormen: doelbestemming komt vooral voor in begrotingen, subsidies en inkomstenstromen die wettelijk of statutair zijn toegewezen. Voorbeelden zijn middelen die zijn gekoppeld aan een bepaald programma, een specifieke sector (zorg, onderwijs) of aan extern gefinancierde fondsen. Binnen het budgetaire domein kan men onderscheid maken tussen structureel doelbestemde middelen (vaste toewijzingen over meerdere jaren) en projectgebonden doelbestemming (toewijzing voor een concreet project).

Voordelen en nadelen: doelbestemming vergroot verantwoording en transparantie, maakt evaluatie van beleidsresultaten mogelijk en sluit aan bij beleidsdoelstellingen. Nadelen kunnen een beperking van flexibiliteit betekenen, waardoor middelen moeilijk aangepast kunnen worden aan veranderende omstandigheden of behoeften, en het kan leiden tot extra administratieve lasten.

In de praktijk worden doelbestemde middelen veelvuldig gebruikt in nationale begrotingen en bij EU-fondsen, waar budgetten en uitgaven expliciet zijn gekoppeld aan vooraf gedefinieerde doelen en rapportageplichtig zijn. Zie ook verwante termen zoals begroting en toewijzingsbeleid.