Contextgevoel

Contextgevoel is een Nederlands begrip dat verwijst naar de gevoeligheid voor en het bewustzijn van contextuele factoren die de interpretatie, ontvangst of productie van communicatie, teksten of handelingen beïnvloeden. Het woord vormt een samenstelling van context en gevoel (gevoel/sense) en onderstreept dat de waarneming niet alleen analytisch is maar ook ervaringsgericht of intuïtief. In de praktijk duidt contextgevoel op het vermogen om situationele hints—zoals culturele normen, voorkennis, publieke verwachtingen of omgevingsomstandigheden—te lezen en hierop de taal, toon en framing aan te passen.

Oorsprong en bereik: De term komt voor in Nederlandstalige discussies op terreinen als communicatiewetenschap, onderwijs, design en interactieontwerp. Vaak wordt contextgevoel gepositioneerd als een impliciete vaardigheid in menselijke communicatie, maar ook als eigenschap die (in mindere of grotere mate) bij systemen aanwezig kan zijn—bijvoorbeeld bij contextbewuste software.

Voorbeelden: Een docent met contextgevoel past de uitleg aan de voorkennis van de leerlingen aan en kiest voorbeelden die aansluiten bij hun leefwereld. In internationale onderhandelingen houdt men rekening met cultuur, etiquette en indirecte communicatie. In technologie kan een chat‑ of assistentensysteem contextgevoel tonen door antwoorden te sturen op basis van eerdere interacties en de aard van de huidige situatie.

Relaties en kritische noten: Contextgevoel ligt dicht bij begrippen als contextbewustzijn, pragmatiek en situationeel bewustzijn. Een nadeel is de subjectiviteit en de moeilijkheid om het te meten of te trainen; overmatige nadruk op context kan ook leiden tot stereotypering of inconsequente interpretatie.

Zie ook: contextbewustzijn, pragmatiek, situationeel bewustzijn.